Jesaja’s adelaar

december 2018

Jesaja's adelaar
Jesaja's adelaar
drijfhout, arend

Je ziet hier een stuk drijfhout, gelijkend op een arend of een adelaar, gekocht bij een haarkapper die zijn handenarbeid combineert met de verkoop van sierlijke objecten. De pijler met de verwijzing naar Jesaja, heb ik er zelf aan toegevoegd. De kale voorgevel van onze woning vormt nu een welgekomen decor om die arend tot zijn recht te laten komen. Ook wanneer het donker is, en de schaduw van de vleugelen de gevel inneemt.


de kritiek van Jesaja

Maar wat is de betekenis van die arend en wie is Jesaja?

Wikipedia vertelt ons over hem het volgende:

Jesaja trad tussen 750 en 700 v. Chr. op als profeet aan het hof van de koningen van het Koninkrijk Juda. Het Assyrische Rijk was in die tijd de overheersende macht in het oude Nabije Oosten, en vormde door zijn agressieve veroveringstochten een voortdu­rende bedreiging. Jesaja hamert erop, dat Juda zijn vertrouwen moet stellen op God, en niet op bondgenootschappen met andere sta­ten. Dat kan namelijk alleen maar tot oorlog en verwoesting leiden (Jes 8:6-8). Ondanks zijn uiteindelijke sombere toekomstbeeld ziet hij ook hoop voorbij de ellende...

 

Jesaja leefde dus circa 2700 jaar geleden. Maar wie zijn kritieken leest, kan zich goed herkennen in de beschreven situaties. Want ook nu is agressie in de internationale relaties aan de orde van de dag, en ook nu worden Gods richtlijnen door heel veel mensen genegeerd en zijn er in onze maatschappij tal van mistoestanden. De kritiek van Jesaja was niet alleen gericht op de buitenlandse agressor, maar vooral op hetgeen fout liep bij het eigen volk. Jesaja sprak namens God en hij nam geen blad voor de mond. Dat werd hem niet in dank aanvaard en hij zou dit bekopen met zijn leven.

 

een adelaar, vervuld met nieuwe kracht

Jesaja geeft ons in de hierna vermelde tekst het beeld van een adelaar die, vervuld met nieuwe kracht, opnieuw zijn vleugels uitslaat. Hij gebruikt dit als een symbool voor de steun die mensen ervaren wanneer zij God om hulp vragen. Jesaja beschrijft God hier niet als een onverschillige toeschouwer, maar als iemand die tussenbeide komt en nieuwe levenskracht en perspectieven aanbiedt aan uitgeputte mensen zonder hoop.

Jesaja 40:28-31

Die tekst doet denken aan woorden

die Jezus zeven eeuwen later uitsprak: 

Matteüs 11:28 - 30

een traject waarbij een mens externe hulp vraagt

Niemand zal ontkennen dat de nood aan veerkracht en innerlijke rust ook vandaag heel actueel is. Maar het antwoord dat onze cultuur aanbiedt contrasteert met die Bijbelteksten. Zoek je vandaag naar “innerlijke rust”, dan kom je niet bij God terecht, maar bij yoga, meditatie... Je graaft dus dieper in jezelf in de hoop om daar de antwoorden te vinden. 

 lees ook: Yoga? Lees eerst de bijsluiter! Waarom ik niet aan yoga doe...

De arend wijst een andere weg aan. Een traject waarbij een mens externe hulp vraagt en ontvangt. Hulp vragen kan moeilijk liggen, want dat druist in tegen onze fierheid. Is God geen uitvinding voor zwakke mensen, die het leven niet aankunnen? 

 

Zwakke mensen hebben inderdaad baat bij God. Maar dat geldt net zo goed voor wie sterk en rijk is. Die kan Gods hulp best gebruiken, onder meer om zich door Hem te laten bijsturen zodat kracht, talenten en rijkdom niet langer worden gebruikt om zelf nog sterker en rijker te worden, maar om anderen mee te nemen in een positief verhaal en te laten delen in het goede. Om dat te kunnen, moet hij los komen van zijn egoïsme, en dat doe je niet door de focus te leggen op jezelf. Daar heb je Gods bijstand voor nodig. 

 

Jesaja aanschouwt ook de toekomst

Jesaja als klokkenluider
Jesaja als klokkenluider

Zoals het een profeet betaamt - aanschouwt Jesaja ook de toekomst. Hij kijkt niet alleen als klokkenluider met een kritische blik naar hetgeen rondom hem gebeurt, want God geeft hem ook inzicht in wat later zal geschieden. Die profetieën hebben betrekking op drie tijdperken. Vooreerst op de politieke omwentelingen gedurende zijn eigen levensloop: de verovering van Israël door een nieuwe wereldmacht. 

 

Verder ziet hij ook de eerste komst van een Messias, wat zeven eeuwen later plaats vindt. Het is boeiend om het beeld dat Jesaja schetst te vergelijken met de evangeliën. De beloften van goddelijke bijstand aan uitgeputte mensen worden door Jezus niet alleen herhaald, maar ook geconcretiseerd: de mensgeworden God biedt een uitweg in tal van hopeloze situaties. De vergelijking van de teksten toont trouwens hoe accuraat Jesaja Jezus portretteert als een lijdende Messias, terwijl niemand daarop zat te wachten. Wie twijfelt aan Jesaja’s goddelijke inspiratie moet die vergelijking eens maken! 

out of the box

Tenslotte hebben de vergezichten ook betrekking op een derde tijdperk: de creatie van het vrederijk of de ideale wereld. Dat concept wordt door Jezus hernomen, onder meer wanneer Hij in het ‘Onze Vader’ bidt “Uw rijk kome, uw wil geschiedde op aarde...”. Maar ook door de belofte bij zijn hemelvaart om later als Koning terug te keren. Dat Bijbelse toekomstperspectief is zozeer ‘out of the box’, dat geen enkele adviesraad of denktank, geen enkele universiteit...  het gepast zal vinden dit scenario te vermelden. 

out of the box
out of the box

 

Monarchen roepen trouwens weerstand op: het gaat meestal fout wanneer een mens veel gezag krijgt toegemeten. Ook Jahweh was niet opgezet met het feit dat het Joodse volk die staatsvorm van de buren wou kopiëren. Het volk eiste en kreeg een koning - beginnend met Saul - en moest daarvoor een hoge prijs betalen. Het woord ‘koninkrijk’ is een beetje besmet, en de creatie van een nieuw koninkrijk op wereldschaal past dus niet in ons concept van een ideale staatsvorm. Maar het beloofde Bijbelse staatsbestel lijkt natuurlijk niet op wat we in de lessen geschiedenis gezien hebben. 

 

een nieuwe wereldorde

Die nieuwe wereldorde kent vier aspecten. 

 

(1) Vooreerst zal God zelf - in de persoon van Jezus - op een directe wijze zijn gezag laten gelden. De bezwaren ten aanzien van monarchen zijn helemaal misplaatst wanneer het om Jezus gaat. Want wie kan beter besturen dan Hij die alles uitgetekend heeft, en die zijn leven prijsgaf voor het welzijn van de mens? Jesaja en de andere profeten beschrijven avant la lettre Jezus’ tweede komst als koning, zijn competenties, zijn morele kwaliteiten. Ook vermelden zij de bereikte doelstellingen zoals een eerlijk rechtsbestel en "nooit meer oorlog". 

Jesaja 11:2-3
gezagspiramide
niet heersen, maar dienen

 

 

Zij die in die nieuwe setting geroepen worden om gezag uit te oefenen zullen niet heersen, maar dienen. De tekening hierbij sluit daar beter bij aan dan de klassieke gezagspiramide.

zo'n opknapbeurt vereist niet te veel verbeelding

de woestijn zal bloeien als een roos
de woestijn zal bloeien als een roos

(2) Naast een verandering van bestuur is er sprake van een goddelijke interventie om een ontwrichte natuur te herstellen. Dat lijkt echt wel nodig, want als straks door de opwarming alles onder water staat, valt niet meer te regeren. Voor wie gelooft dat God de maker is van het heelal vereist zo’n opknapbeurt niet te veel verbeelding.

de ideale wereld vereist andere bewoners

(3) Maar de ideale wereld vereist natuurlijk ook andere bewoners. Anders heb je nood aan een soort van goddelijke dictatuur en dat stemt niet overeen met Gods verlangen. Het derde aspect betreft dus de innerlijke vernieuwing van de mens. Ook dat aspect wordt door de profeten toegelicht.

Ezechiël 36:25-27

het verbannen van de tegenstander

(4) Tenslotte is er het probleem, vermeld in de parabel van het onkruid: wanneer het donker is, zaait een vijand onkruid tussen het tarwe. Maar ook dat wordt aangepakt, want het feit dat Jezus op de voorgrond treedt, gaat gepaard met het verbannen van die Tegenstander naar de achtergrond. Gods plannen worden niet langer gedwarsboomd door de meester onruststoker en ook de menselijke geest en zijn verlangens worden niet langer door hem geïnfecteerd. 

 

 

Deze vier aspecten werden hiervoor weergegeven in een notendop en dat kan sloganesk overkomen. Maar wie verder de website exploreert, zal de vermelde concepten beter in hun context kunnen plaatsen. Alles kan verder worden onderbouwd, en wat in eerste instantie misschien ongeloofwaardig overkomt, blijkt dan toch het overdenken waard.

 

het fascinerende alternatief

God die midden tussen de mensen woont en werkt, en mensen die niet langer op zichzelf gericht zijn: dat is het fascinerende alternatief dat de Bijbel aanbiedt voor een apocalyptische ondergang van deze wereld of voor andere scenario’s zoals een genetisch gemanipuleerde mens of een absolute dictatuur met gebruik van artificiële intelligentie... 

 

De fantasie van heel wat mensen biedt wellicht geen ruimte voor een door Jezus bestuurde nieuwe wereldorde. Hoewel wij niet in staat blijken om de wereldbol te besturen en te onderhouden, en de kwaliteit van veel wereldleiders zeer bedenkelijk is, lijkt een optreden van Jezus als hoogste autoriteit om een of andere reden onaannemelijk, ook voor velen die geloven dat er een God is.

 

Kunnen we niet geloven dat God (opnieuw) deze wereld zal bezoeken? Of komt Jezus niet in aanmerking voor een politieke functie omdat wij Hem zien als een Joodse rabbi op sandalen, met lang haar? Iemand zonder smartphone, die leefde vóór de industriële en de digitale revolutie? Misschien kunnen we die enge voorstelling verruilen voor de Bijbelse beschrijving: Jezus als onvergelijkbaar genie die aan de oorsprong ligt van alles. Hij is de Alfa... laten wij Hem ook als de Omega verwachten!

 

niet het eindpunt, maar wel de voorlaatste fase

Tenslotte nog dit: wat hiervoor beschreven werd is niet het eindpunt, maar wel de voorlaatste fase. Want Gods plan culmineert nadien in een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Maar dat blijft verder onvermeld want het overstijgt toch echt onze verbeeldingskracht!

 

De arend voor ons huis staat dus symbool voor de hoop die we in God kunnen ontvangen, zowel wat betreft onze individuele noden hier en nu, als wat betreft de noden van een gebroken wereld, waarvoor wij mensen geen oplossingen hebben.

arend, adelaar